Bánh tráng thịt heo Đà Nẵng

Bánh tráng thịt heo Đà Nẵng: Món cuốn tay làm say lòng thực khách

1. Câu chuyện

Buổi trưa ở một con hẻm nhỏ Đà Nẵng, tiếng cười nói rôm rả vọng ra từ chiếc bàn nhựa thấp lè tè. Giữa bàn là đĩa thịt heo luộc xếp lớp đều tăm tắp, miếng thịt hồng hào còn hơi ấm, bì vàng óng, mỡ trắng trong. Bên cạnh là rổ rau xanh mơn mởn với đủ loại lá, chén mắm nêm sền sệt tỏa mùi thơm nồng đặc trưng xộc thẳng vào mũi. Ai nấy đều chăm chú, hai tay thoăn thoắt trải bánh tráng, xếp thịt, cuộn rau rồi nhúng vào chén mắm. Đó là nghi thức quen thuộc của món bánh tráng thịt heo, món ăn mà người Đà Nẵng tự hào gọi là đặc sản đứng đầu danh sách phải thử khi đến thành phố biển.

Bánh tráng thịt heo, còn gọi là bánh tráng cuốn thịt heo hai đầu da, ra đời từ những làng quê ven biển miền Trung. Chẳng ai biết chính xác món này có từ bao giờ. Chỉ biết từ thời ông bà, người dân ven biển đã tận dụng sẵn có bánh tráng lề mỏng dai, thịt heo nuôi trong vườn và mắm nêm ủ từ cá cơm để tạo nên bữa ăn dân dã. Món ăn không cầu kỳ, không nguyên liệu đắt đỏ, chỉ có thịt luộc, rau vườn, bánh tráng và mắm. Thế mà nó sống qua bao thế hệ, vượt ra khỏi ranh giới bữa cơm gia đình để trở thành niềm tự hào ẩm thực của cả vùng đất.

Người làng biển xưa, sau một ngày ra khơi trở về, thường luộc miếng thịt heo, hái mớ rau trong vườn, tráng bánh tráng và mang mắm nêm ra. Cả nhà quây quần bên mâm, vừa cuốn vừa ăn vừa kể chuyện biển khơi. Miếng thịt heo béo ngậy, rau thơm thanh mát, mắm nêm mặn mòi tất cả hòa quyện trong từng cuốn bánh. Không có thực đơn, không có công thức chuẩn, mỗi nhà tự cuốn theo cách của mình. Cái hồn của món ăn nằm trong sự tự do ấy. Dần dần, món ăn từ bữa cơm nhà lan ra các quán xá, từ vùng quê ra thành phố, từ Đà Nẵng đi khắp cả nước.

Linh hồn của món ăn này là mắm nêm. Lần đầu ngửi thấy mùi mắm nêm, nhiều người thường phải lùi lại một bước. Mùi của nó nồng, mạnh, thứ mùi lên men đặc trưng từ cá cơm ủ muối dưới nắng biển miền Trung nhiều tháng trời. Có người ví mắm nêm như tương đen của người Nhật - đậm đà, thơm nức và không thể thiếu trong bữa ăn.